DerivativesTopic #9 of 32

Implicit Differentiation

Finding derivatives when the function is defined implicitly.

When to Use

Use implicit differentiation when:

  • yy is not isolated (e.g., x2+y2=25x^2 + y^2 = 25)
  • The equation is difficult or impossible to solve for yy
  • You need dydx\frac{dy}{dx} without explicitly solving for yy

The Method

  1. Differentiate both sides with respect to xx
  2. Apply the chain rule to terms containing yy (multiply by dydx\frac{dy}{dx})
  3. Solve for dydx\frac{dy}{dx}

Key Principle

When differentiating yy with respect to xx:

ddx[y]=dydx\frac{d}{dx}[y] = \frac{dy}{dx}

ddx[yn]=nyn1dydx\frac{d}{dx}[y^n] = n \cdot y^{n-1} \cdot \frac{dy}{dx}

ddx[f(y)]=f(y)dydx\frac{d}{dx}[f(y)] = f'(y) \cdot \frac{dy}{dx}

Examples

Example 1: Circle

Find dydx\frac{dy}{dx} for x2+y2=25x^2 + y^2 = 25:

ddx[x2+y2]=ddx[25]\frac{d}{dx}[x^2 + y^2] = \frac{d}{dx}[25]

2x+2ydydx=02x + 2y \cdot \frac{dy}{dx} = 0

dydx=2x2y=xy\frac{dy}{dx} = -\frac{2x}{2y} = -\frac{x}{y}

Example 2: Product of x and y

Find dydx\frac{dy}{dx} for xy=1xy = 1:

ddx[xy]=ddx[1]\frac{d}{dx}[xy] = \frac{d}{dx}[1]

xdydx+y1=0x \cdot \frac{dy}{dx} + y \cdot 1 = 0

dydx=yx\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{x}

Example 3: More complex equation

Find dydx\frac{dy}{dx} for x3+y3=6xyx^3 + y^3 = 6xy:

ddx[x3+y3]=ddx[6xy]\frac{d}{dx}[x^3 + y^3] = \frac{d}{dx}[6xy]

3x2+3y2dydx=6(xdydx+y1)3x^2 + 3y^2 \cdot \frac{dy}{dx} = 6\left(x \cdot \frac{dy}{dx} + y \cdot 1\right)

3x2+3y2dydx=6xdydx+6y3x^2 + 3y^2 \cdot \frac{dy}{dx} = 6x \cdot \frac{dy}{dx} + 6y

3y2dydx6xdydx=6y3x23y^2 \cdot \frac{dy}{dx} - 6x \cdot \frac{dy}{dx} = 6y - 3x^2

dydx(3y26x)=6y3x2\frac{dy}{dx}(3y^2 - 6x) = 6y - 3x^2

dydx=6y3x23y26x=2yx2y22x\frac{dy}{dx} = \frac{6y - 3x^2}{3y^2 - 6x} = \frac{2y - x^2}{y^2 - 2x}

Example 4: With trig functions

Find dydx\frac{dy}{dx} for sin(xy)=x\sin(xy) = x:

cos(xy)ddx[xy]=1\cos(xy) \cdot \frac{d}{dx}[xy] = 1

cos(xy)(xdydx+y)=1\cos(xy) \cdot \left(x \cdot \frac{dy}{dx} + y\right) = 1

xcos(xy)dydx+ycos(xy)=1x \cos(xy) \cdot \frac{dy}{dx} + y \cos(xy) = 1

dydx=1ycos(xy)xcos(xy)\frac{dy}{dx} = \frac{1 - y \cos(xy)}{x \cos(xy)}

Example 5: Finding the tangent line

Find the tangent line to x2+xy+y2=7x^2 + xy + y^2 = 7 at (1,2)(1, 2):

First, find dydx\frac{dy}{dx}:

2x+xdydx+y+2ydydx=02x + x \cdot \frac{dy}{dx} + y + 2y \cdot \frac{dy}{dx} = 0

dydx(x+2y)=2xy\frac{dy}{dx}(x + 2y) = -2x - y

dydx=2x+yx+2y\frac{dy}{dx} = -\frac{2x + y}{x + 2y}

At (1,2)(1, 2):

dydx=2(1)+21+2(2)=45\frac{dy}{dx} = -\frac{2(1) + 2}{1 + 2(2)} = -\frac{4}{5}

Tangent line: y2=45(x1)y - 2 = -\frac{4}{5}(x - 1), or y=4x5+145y = -\frac{4x}{5} + \frac{14}{5}

Second Derivatives

To find d2ydx2\frac{d^2y}{dx^2}, differentiate dydx\frac{dy}{dx} implicitly again:

Example

For x2+y2=25x^2 + y^2 = 25, we found dydx=xy\frac{dy}{dx} = -\frac{x}{y}.

d2ydx2=ddx[xy]\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}\left[-\frac{x}{y}\right]

=y1xdydxy2= -\frac{y \cdot 1 - x \cdot \frac{dy}{dx}}{y^2}

=yx(xy)y2= -\frac{y - x \cdot \left(-\frac{x}{y}\right)}{y^2}

=y+x2yy2= -\frac{y + \frac{x^2}{y}}{y^2}

=y2+x2y3= -\frac{y^2 + x^2}{y^3}

=25y3(since x2+y2=25)= -\frac{25}{y^3} \quad \text{(since } x^2 + y^2 = 25\text{)}